Συρακούσαι

ΙΣΤΟΡΙΑ

Το μεγάλο λιμάνι των Συρακουσών με την νήσο Ορτυγία στο βάθος.

.. Το έτος 734 Κορίνθιοι άποικοι με οικιστή τον Αρχία ίδρυσαν τις Συρακούσες, αρχικά στο νησί Ορτυγία, εκδιώκοντας τους γηγενείς Σικελούς και στη συνέχεια επεκτάθηκαν στην απέναντι ακτή.
.. Τον επόμενο αιώνα η πόλη αναπτύχθηκε ιδρύοντας αρκετές αποικίες στην νοτιοανατολική Σικελία, όπως οι Άκραι, ο Έλωρος και η Καμάρινα. Στα χρόνια αυτά της μεγάλης οικονομικής ακμής των Συρακουσών, η πόλη ταράχτηκε από σφοδρές διαμάχες ανάμεσα στους ευγενείς και τους υποδουλωμένους ντόπιους.

Γέλων και διάδοχοι

.. Το έτος 485 πΧ ο Γέλων ο τύραννος της Γέλας κατέλαβε τις Συρακούσες και έχοντας ήδη παντρευτεί την Δαμαρήτη, κόρη του Θήρωνα τύραννου του Ακράγαντα, δημιουργήσει έναν συνασπισμό που περιλάμβανε τις τρεις ισχυρότερες πόλεις της νοτιοδυτικής Σικελίας, τις Συρακούσες, την Γέλα και τον Ακράγαντα.
.. Ο ισχυρός αυτός συνασπισμός το έτος 480 νίκησε τους Καρχηδόνιους στην πόλη Ιμέρα της βόρειας Σικελίας εμποδίζοντάς τους να καταλάβουν το νησί.
.. Μετά τον θάνατο του Γέλωνα (478) τον διαδέχθηκε ο αδελφός του Ιέρων, ο οποίος ισχυροποίησε την πόλη και το έτος 474 συμμαχώντας με την Κύμη της Καμπανίας νίκησε τους Τυρρηνούς πειρατές (ναυμαχία της Κύμης).
.. Ο Ιέρων πέθανε το έτος 467 και τον διαδέχτηκε ο αδελφός του Θρασύβουλος ο οποίος μετά ένα χρόνο καθαιρέθηκε με επανάσταση και στην πόλη κυριάρχησε η δημοκρατική παράταξη.
.. Οι Συρακούσες το έτος 445 μετά την κατάληψη του Ακράγαντα απέκτησαν τον έλεγχο μεγάλου μέρους του νησιού. Πολλές σικελικές πόλεις, δυσαρεστημένες από την ηγεμονία των Συρακουσών, σύναψαν συμμαχία με την Αθήνα, η οποία το έτος 427 έστειλε μικρή δύναμη να βοηθήσει το Ρήγιο και τους Λεοντίνους.
.. Το έτος 416 οι Αθηναίοι πολιόρκησαν τις Συρακούσες, όμως με την παρέμβαση των Σπαρτιατών, οι Αθηναίοι ηττήθηκαν και οι 7.000 αιχμάλωτοι στάλθηκαν στα λατομεία των Συρακουσών.

Διονύσιος ο Πρεσβύτερος
Η πόλη των Συρακουσών στο νησί της Ορτυγίας.
Η Σικελία την εποχή του Διονυσίου μετά την ειρήνη με τους Καρχηδόνιους (392 πΧ).

.. Η Εγέστα, μετά την αποτυχία των Αθηναίων να της προσφέρουν βοήθεια, στράφηκε στους Καρχηδόνιους. Αυτοί ανταποκρίθηκαν στέλνοντας μεγάλο στρατό υπό τον στρατηγό Αννίβα (409 πΧ) ο οποίος κατέλαβε και κατέστρεψε τον Σελινούντα, την Ιμέρα, τον Ακράγαντα, τη Γέλα και την Καμάρινα.
.. Οι Συρακούσιοι, μπροστά στον κίνδυνο, εξέλεξαν στρατηγό αυτοκράτορα τον Διονύσιο. Αυτός, αποκτώντας τον απόλυτο έλεγχο του στρατού, κατέλαβε την εξουσία και έγινε τύραννος (έτος 406).
.. Ο Διονύσιος στη συνέχεια κατέλαβε τις πόλεις της ανατολικής Σικελίας, καταφέρνοντας να ελέγξει το μεγαλύτερο μέρος του ανατολικού τμήματος του νησιού. Στις επιχειρήσεις αυτές κατέστρεψε ολοσχερώς την Νάξο. Το έτος 398 εξεστράτευσε κατά των καρχηδονιακών βάσεων στη Σικελίας, καταφέρνοντας να καταλάβει τη Μοτύη.
.. Μετά από αυτές τις εξελίξεις οι Καρχηδόνιοι έστειλαν στρατό στη Σικελία, κατέλαβαν τη Μεσσήνη και στη συνέχεια πολιόρκησαν τις ίδιες τις Συρακούσες.
.. Οι Συρακούσιοι, ενισχυμένοι με τριάντα πλοία από τους Σπαρτιάτες, απέκρουσαν τους Καρχηδόνιους και τους νίκησαν στη θάλασσα. Ακολούθησε στην συνέχεια αντεπίθεση των Συρακουσών και ανάκτηση πολλών περιοχών που είχαν χαθεί στον πρόσφατο πόλεμο.
.. Άλλες δύο προσπάθειες των Καρχηδονίων να επιβάλουν την κυριαρχία τους στη Σικελία απέτυχαν και οι Συρακούσες απέκτησαν σταδιακά τον έλεγχο του μεγαλύτερου τμήματος του νησιού.
.. Ο Διονύσιος, ενισχυμένος, επέκτεινε τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στη νότια Ιταλία, καταλαμβάνοντας την πόλη Καυλωνία και υποτάσσοντας το Ρήγιο. Στη συνέχεια συγκρούστηκε πάλι με τους Καρχηδόνιους και κατάφερε να ανακτήσει τον Σελινούντα.
.. Ο Διονύσιος πέθανε το έτος 367 πΧ και τον διαδέχτηκε ο γιος του Διονύσιος ο Νεότερος.

Τιμολέων
Η κηδεία του Κορίνθιου στρατηγού Τιμολέοντα που κυβέρνησε την πόλη τα έτη 344-335 πΧ, Giuseppe Sciuti, 19ος αι. μΧ.

.. Ο Διονύσιος ο Νεότερος δεν διέθετε τις ικανότητες του πατέρα του με αποτέλεσμα δώδεκα χρόνια μετά να ανατραπεί από τον θείο του, τον στρατηγό Δίωνα και να καταφύγει στους Επιζεφύριους Λοκρούς.
.. Ο Δίων, μαθητής του Πλάτωνα, δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει το πλατωνικό όραμα για το ιδεώδες κράτος και έναν χρόνο αργότερα δολοφονήθηκε από τον Κάλλιππο, ο οποίος δολοφονήθηκε μετά δύο χρόνια (353 πΧ).
.. Ακολούθησε μια περίοδος αναρχίας στις Συρακούσες που είχε ως αποτέλεσμα, το έτος 346, να ξαναπάρει την εξουσία της πόλης ο Διονύσιος ο Νεότερος. Οι εξόριστοι Συρακούσιοι τότε ζήτησαν από την μητρόπολή τους, την Κόρινθο, να τους βοηθήσει να διώξουν τον τύραννο και η Κόρινθος ανταποκρίθηκε στέλνοντας στρατό με επικεφαλής τον Τιμολέοντα.
.. Πριν οι δυνάμεις του Τιμολέοντα φτάσουν στην Σικελία, ο τύραννος των Λεοντίνων Ικέτας κατέλαβε τις Συρακούσες και περιόρισε τον Διονύσιο στο νησί Ορτυγία. Ο Τιμολέων με τις δυνάμεις του νίκησε τον Ικέτα ενώ κατέλαβε και την Ορτυγία, συλλαμβάνοντας τον Διονύσιο. Στην συνέχεια ανέλαβε την εξουσία της πόλης και άρχισε την ανασυγκρότησή της (343 πΧ).
.. Το έτος 339 οι Καρχηδόνιοι επιχείρησαν πάλι εκστρατεία στην Σικελία. Ο Τιμολέων τους αντιμετώπισε στον Κρίμησο ποταμό και τους νίκησε. Στην συνέχεια στράφηκε κατά κάποιων τυράννων ελληνικών πόλεων, ορισμένοι απ’ τους οποίους είχαν συμμαχήσει με τους Καρχηδόνιους και τους εκτέλεσε ή τους εκθρόνισε. Οι Καρχηδόνιοι, μετά την ήττα και των τελευταίων συμμάχων τους στην Σικελία, αναγκάστηκαν να κλείσουν ειρήνη με τον Τιμολέοντα.
.. Ο Τιμολέων πέθανε το έτος 337 έχοντας πετύχει να απωθήσει τους Καρχηδόνιους και να ισχυροποιήσει τις Συρακούσες.

Αγαθοκλής
Η εκστρατεία του Αγαθοκλή στην Αφρική: με ροζ τα εδάφη των Καρχηδονίων και με κίτρινο οι πόλεις που κατέλαβαν οι Συρακούσιοι.

.. Το έτος 316 ανέλαβε την εξουσία ο Αγαθοκλής ο οποίος μετέτρεψε το πολίτευμα σε τυραννία. Ο Αγαθοκλής απέβλεπε στην δημιουργία ενός ισχυρού κράτους με κέντρο τις Συρακούσες και σύντομα στράφηκε κατά των Καρχηδονίων που ήταν το ισχυρότερο εμπόδιο στις φιλοδοξίες του.
.. Ο Αγαθοκλής αφού απέτυχε να νικήσει τους Καρχηδόνιους στην Σικελία αποφάσισε να μεταφέρει τον πόλεμο στην Αφρική. Συμμάχησε με τον τύραννο της Κυρήνης Οφέλλα και εξεστράτευσε στα εδάφη της Καρχηδόνας.
.. Αφού κατέλαβε κάποιες πόλεις διέκοψε την εκστρατεία και επέστρεψε στην Σικελία γιατί ο Οφέλλας σταμάτησε να τον στηρίζει και επιπλέον είχε επαναστατήσει η πόλη του Ακράγαντα.
.. Με την επιστροφή του συνέχισε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Σικελία καταλαμβάνοντας το μεγαλύτερο τμήμα του νησιού. Στην συνέχεια στράφηκε κατά των Βρεττίων της Νότιας Ιταλίας προσαρτώντας έναν τμήμα στο κράτος του.
.. Ο Αγαθοκλής πέθανε το έτος 289 έχοντας δημιουργήσει ένα μεγάλο κράτος.
.. Μετά τον θάνατο του Αγαθοκλή το κράτος των Συρακουσών εξασθένησε και αντιμετώπισε νέες εισβολές των Καρχηδονίων. Μπροστά στον νέο κίνδυνο οι ελληνικές πόλεις της Σικελίας κάλεσαν σε βοήθεια τον Πύρρο της Ηπείρου που εκείνη την περίοδο πραγματοποιούσε εκστρατεία στην Μεγάλη Ελλάδα.
.. Ο Πύρρος νίκησε τους Καρχηδόνιους οι οποίοι είχαν φτάσει πάλι να απειλούν τις Συρακούσες, κατέλαβε την πόλη τους Έρυξ (Erice) και τους περιόρισε στην πόλη Λιλύβαιο στα δυτικά του νησιού.
Στην συνέχεια όμως ο Πύρρος εκδήλωσε ηγεμονικές διαθέσεις με αποτέλεσμα να στραφούν πολλές σικελικές πόλεις εναντίον του. Μετά τη δημιουργία εχθρικού κλίματος στην Σικελία εναντίον του, ο Πύρρος αποχώρησε και συνέχισε τις επιχειρήσεις του στην Ιταλία.

Ιέρων Β’
Το βασίλειο των Συρακουσών το έτος 264 πΧ.

.. Μετά την αποχώρηση του Πύρρου οι Συρακούσες πέρασαν σε περίοδο πολιτικής αστάθειας που έληξε το 275 πΧ με την αναρρίχηση στην εξουσία του Ιέρωνα ο οποίος επέβαλλε τυραννικό καθεστώς
Ο Ιέρων αρχικά αντιμετώπισε τους Μαμερτίνους, ομάδα μισθοφόρων από την Καμπανία Ιταλίας, οι οποίοι είχαν καταλάβει τη Μεσσήνη και πραγματοποιούσαν επιδρομές στις γύρω περιοχές.
Για να αντιμετωπίσει τους Μαμερτίνους, ο Ιέρων έκλεισε συμμαχία με τους Καρχηδόνιους και μετά από σειρά επιχειρήσεων κατάφερε να τους περιορίσει.
.. Τότε οι Μαμερτίνοι αναγκάστηκαν να ζητήσουν τη βοήθεια της Ρώμης. Η εμπλοκή της Ρώμης στην Σικελία οδήγησε στον Α’ Ρωμαιο-καρχηδονιακό πόλεμο.
.. Ο Ιέρων στο διάστημα αυτό έκλεισε ειρήνη με τη Ρώμη και κατάφερε να διατηρήσει τις κτήσεις του, ενώ στην συνέχεια συμμάχησε με αυτήν, παραμένοντας ένας ανεξάρτητος σύμμαχος της.
.. Το έτος 215, ο εγγονός του Ιέρωνα Ιερώνυμος, ανέβηκε στο θρόνο μετά το θάνατο του παππού του και στις Συρακούσες επικράτησε η αντιρωμαϊκή παράταξη. Παρά την δολοφονία του Ιερώνυμου και την απομάκρυνση των φιλοκαρχηδονικών ηγετών, η καχυποψία της Ρώμης για κίνδυνο συμμαχίας των Συρακουσών με την Καρχηδόνα, ανάγκασε τους νέους δημοκρατικούς ηγέτες της πόλης να προετοιμαστούν για πόλεμο.
.. Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες, το έτος 214 πΧ ξέσπασε ο πόλεμος μεταξύ της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και του Βασιλείου των Συρακουσών. Οι Ρωμαίοι πολιόρκησαν τις Συρακούσες, από γή και θάλασσα, με τις λεγεώνες τους, υπό την αρχηγία του υπάτου Μάρκου Κλαυδίου Μαρκέλλου. Η πόλη ήταν γνωστή για τις εξαίρετες οχυρώσεις της και τα μεγάλα της τείχη που την προστάτευαν από κάθε επιδρομέα. Μεταξύ των υπερασπιστών των Συρακουσών ήταν ο μαθηματικός και επιστήμονας Αρχιμήδης.

Η πολιορκία των Συρακουσών από τους Ρωμαίους
Οι οχυρώσεις των Συρακουσών.
Ο Αρχιμήδης κατακαίει με κάτοπτρα τον στόλο των Ρωμαίων.

.. Η πόλη των Συρακουσών πολιορκήθηκε επί τρία χρόνια, κατά την διάρκεια των οποίων ο Αρχιμήδης επινόησε αμυντικά συστήματα που ματαίωναν τις Ρωμαϊκές προσπάθειες για κατάληψη. Ανάμεσα στα αμυντικά συστήματα του Αρχιμήδη υπήρξε και ένας τεράστιος γάντζος γερανού (το νύχι του Αρχιμήδη) που σήκωνε τα εχθρικά πλοία από τη θάλασσα και τα πέταγε στα βράχια. Επίσης ένα γιγαντιαίο κάτοπτρο που εστίαζε τις ακτίνες του ήλιου στα πανιά των πλοίων κατακαίγοντάς τα. Τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με τις πύρινες μπάλες από βαλλίστρες και τον υπόλοιπο εξοπλισμό των τειχών έκανε τους Ρωμαίους να πληρώσουν ακριβά τις επιθέσεις τους.
.. Οι Καρχηδόνιοι συνειδητοποιώντας ότι η καθήλωση των Ρωμαίων έξω από τις Συρακούσες ήταν προς όφελος τους για τον πόλεμο που διεξήγαγαν στην Ισπανία, προσπάθησαν να βοηθήσουν τους Συρακουσίους αλλά απωθήθηκαν. Μη αντέχοντας τον πόλεμο σε δύο μέτωπα δεν ξαναπροσπάθησαν, έτσι οι Συρακούσιοι έμειναν πλέον μόνοι τους.
.. Το έτος 212 πΧ κατά τις ετήσιες εορτές της θεάς Άρτεμης που παρακολουθούσαν όλοι οι κάτοικοι της πόλης, μια ομάδα των Ρωμαίων στρατιωτών μέσα στην νύχτα αναρριχήθηκε στα εξωτερικά τείχη της πόλης και τα κατέλαβε, όμως η κύρια οχύρωση άντεξε.
.. Ο Μάρκελλος είχε διατάξει να μη θανατωθεί ο Αρχιμήδης, ο οποίος ήταν περίπου 78 ετών. Ο Αρχιμήδης συνέχιζε τις μελέτες του και μετά την είσοδο των Ρωμαίων στην πόλη και ενοχλημένος από έναν Ρωμαίο στρατιώτη διαμαρτυρήθηκε για την διακοπή της εργασίας του με το γνωστό «μη μου του κύκλους τάρατε», τότε ο στρατιώτης μη γνωρίζοντας ποιος ήταν τον σκοτώθηκε επί τόπου.
.. Το υπόλοιπο του πληθυσμού των Συρακουσών γρήγορα αναδιπλώθηκε στην εσωτερική ακρόπολη, όπου άντεξε στην πολιορκία για οκτώ μήνες και τέλος καταλήφθηκε χάρη στην προδοσία ενός Ίβηρα μισθοφόρου.
.. Ο Μάρκελλος μετά την κατάληψη της πόλης επέτρεψε την λεηλασία της, όπου πολλοί σφαγιάστηκαν και οι περισσότεροι από τους επιζήσαντες υποδουλώθηκαν.
.. Όλα τα πλούτη των Συρακουσών, συσσωρευμένα σε αιώνες κυριαρχίας και ευημερίας, λεηλατήθηκαν και μεταφέρθηκαν στη Ρώμη. Ήταν ένα σημαντικό σημείο καμπής της μεσογειακής κουλτούρας.

Λεηλάτηση των Συρακουσών
1Γοργόνειο στο Αθήναιον των Συρακουσών.  2Αναδυομένη Αφροδίτη, Μουσείο Orsini, Συρακούσες.  3Ελληνικό Αρχαϊκό άγαλμα 8ος-6ος αι. πΧ.

.. Η ρωμαϊκή κατάκτηση είχε ως άμεση συνέπεια τη λεηλασία όλων των θησαυρών της πόλης. Ο Μάρκελλος μετάφερε τον τεράστιο όγκο των κλοπιμαίων των Συρακουσών στη Ρώμη, παρουσιάζοντάς τα κατά την παρέλαση του θριάμβου του. Τα λεηλατημένα των Συρακουσών τοποθετήθηκαν στον ναό της Αρετής (Virtus), τον οποίο έκτισε για τον σκοπό αυτό.
.. Οι θησαυροί των Συρακουσών που μαρτυρούσαν το επίπεδο της τέχνης του ελληνικού πολιτισμού, προκάλεσε τεράστιο ενδιαφέρον και ενθουσιασμό στους Ρωμαίους, σε τέτοιο σημείο που ο ναός της Αρετής, όπου είχαν εκτεθεί, να θεωρείται ως το «πρώτο μουσείο της Ρώμης», το οποίο επισκέπτοντο και αλλοδαποί.
.. Με την εισαγωγή των θησαυρών των Συρακουσών στην Ρώμη, άρχισε η διάδοση του πολυτελούς βίου στους Ρωμαίους. Η κατάληψη των Συρακουσών αντιπροσώπευε ένα κρίσιμο σημείο της προσέγγισης του ελληνικού πολιτισμού με τον λατινικό. Υπήρξαν ανησυχίες καθώς η Ρώμη στολίστηκε με τόσο περίτεχνα έργα τέχνης και η λατρεία για οτιδήποτε ελληνικό, σημάδεψαν την αφιερωμένη μόνον στον πόλεμο ρωμαϊκή κοινωνία καθιστώντας την ευάλωτη.
.. Ο Κάτων (Cato) χαρακτήρισε την άφιξη των λαφύρων των Συρακουσών ως «καταστροφή», που με τα αγάλματά των «άνοιξαν την πόρτα στον εχθρό, που αργά ή γρήγορα θα σηματοδοτήσει την καταστροφή της Ρώμης».
.. Η λεηλασία των θησαυρών των Συρακουσών, και η μετέπειτα μεταφορά τους στην Ρώμη, ουσιαστικά μπορεί να οριστεί ως η αρχή της σκέψης που διατύπωσε αργότερα ο Οράτιος (Επιστολές, ΙΙ, 1, 156), ο οποίος ανέφερε ότι η «Ελλάδα αιχμαλώτισε τον άγριο νικητή της» (Graecia capta ferum victorem cepit).
Παρόμοια δήλωση, σχετικά με την κατάληψη των Συρακουσών, διατύπωσε και ο Λίβιος: «[…] από εκεί ξεκίνησε ο θαυμασμός των έργων της ελληνικής τέχνης και η άδεια λεηλάτησης κάθε ιερού τόπου για να τιμηθούν οι Ρωμαίοι θεοί, ακριβώς όπως τόσο όμορφα διακόσμησε ο Μάρκελλος τον πρώτο ναό.»

Οι Συρακούσες την ρωμαϊκή εποχή
Ο Κικέρων ανακαλύπτει τον τάφο του Αρχιμήδη, πίνακας του Thomas Christian Wink, 1781.

.. Μετά την κατάκτηση των Συρακουσών από τους Ρωμαίους η πόλη έγινε πρωτεύουσα της επαρχίας της Σικελίας και τόπος εγκατάστασης των Ρωμαίων διοικητών. Με διαταγή των κατακτητών οι Έλληνες απαγορευόταν να κατοικούν πλέον στην νήσο Ορτυγία.
.. Ο πραίτορας Γάϊος Λικίνιος Βέρρες (Verre) τα έτη 73-71 πΧ υπήρξε διοικητής της Σικελίας με έδρα τις Συρακούσες, και διακρίθηκε για την κακοδιοίκηση του. Οι Συρακούσιοι, όπως και οι υπόλοιποι Σικελοί, υπέστησαν πολλές ληστείες σε σημείο που η Ρώμη έστειλε τον Κικέρονα για να ρίξει φως στις κλοπές του Βέρρες.
.. Κατά την διάρκεια της παραμονής του στις Συρακούσες, το 75 πΧ, ο Κικέρων ανακάλυψε τον χαμένο τάφο του Αρχιμήδη, κοντά την Ιερή Πύλη του ποταμού Κυανού.
.. Το έτος 38 πΧ κατά την σύγκρουση μεταξύ Σέξτου Πομπήιου και ο Οκταβιανού η πόλη καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό. Ο μέλλον αυτοκράτορας Αύγουστος τιμώρησε τις Συρακούσες για την υποστήριξή τους στον Σέξτο Πομπήιο και το έτος 21 πΧ για την επανακατοίκησή της εμφύτευσε μέσα στην πόλη μια ρωμαϊκή αποικία.
.. Την αυτοκρατορική περίοδο της Ρώμης η πόλη των Συρακουσών εκλατινίστηκε πλήρως. Η πόλη με τα δύο λιμάνια της έγινε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο, εκεί έφταναν υφάσματα από την Μάλτα, αμφορείς γεμάτοι με μέλι και άλλα εμπορεύματα.
.. Ο διάδοχος του Αυγούστου, αυτοκράτορας Τιβέριος, επισκέφθηκε δύο φορές τις Συρακούσες. Σε μία από αυτές τις επισκέψεις αφαίρεσε το κολοσσιαίο άγαλμα του Απόλλωνα από τον λόφο Τεμενίτη της πόλης και το μετάφερε στην Ρώμη, όπου το τοποθέτησε στο εσωτερικό της βιβλιοθήκης του νέου Ναού του Αυγούστου.
.. Μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας η Σικελία πέρασε στα χέρια των Οστρογότθων και των Γότθων. Το έτος 489 μΧ η περιοχή των Συρακουσών εμφανίζεται στα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία του βασιλιά Οδόακρη (πάπυρος του Οδόακρη).

Βυζαντινή κατοχή
Το φρούριο της Ορτυγίας την βυζαντινή περίοδο.

.. Το έτος 535 μΧ ο αυτοκράτορα της Ανατολής Ιουστινιανός σχεδίασε να ανακαταλάβει την ιταλική χερσόνησο και την Σικελία για τον έλεγχο της Μεσογείου και έστειλε τον στρατηγό Βελισάριο, ο οποίος το έτος 535 εισέλθει στις Συρακούσες υπό τον ενθουσιασμό και τις επευφημίες του κόσμου.
.. Ο Βελισάριος το έτος 536, αφού διέλυσε την αυτοκρατορία των Βανδάλων, κατέλαβε το νησί με την υποστήριξη του πληθυσμού που εναπόθεσε στους «νέους άγνωστους άρχοντες» τις ελπίδες του για λύτρωση από την μιζέρια.
.. Ο λαός γρήγορα απογοητεύθηκε καθώς η καταπίεση των Βυζαντινών ήταν πολύ βαριά. Επίσης στο νησί άρχισε αμέσως μια διαδικασία βυζαντινοποίησης με την άφιξη πλήθους προσφύγων από την Ανατολή και φανατικών ορθόδοξων προσηλυτιστών, οι οποίοι προχώρησαν σε βίαιο εκχριστιανισμό κυρίως των Ελλήνων. Τέλος ο εκχριστιανισμένος πληθυσμός αναγκάστηκε με την βία να εγκαταλείψει το λατινικό τελετουργικό και να προσχωρήσει στο ορθόδοξο.
.. Στην πόλη των Συρακουσών ο πιο ισχυρός άνθρωπος ήταν ο επίσκοπος, ο οποίος κατείχε την θρησκευτική και την διοικητική αρχή.
.. Το έτος 663 ο αυτοκράτορας Κώνστας Β΄ αποφάσισε να μεταφέρει την αυτοκρατορική αυλή στις Συρακούσες, μετατρέποντας τες σε «πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Ρωμαίων», καθώς η πόλη ήταν κοντά στην Ρώμη και έντονα εξελληνισμένη. Ο Κώνστας δεν ήταν καθόλου αγαπητός από τον λαό που υπέφερε από τους φόρους έτσι μια ημέρα δολοφονήθηκε.
.. Ο Κωνσταντίνος Δ ‘ μετάφερε την αυτοκρατορική έδρα πάλι στην Κωνσταντινούπολη και έτσι οι Συρακούσες έμειναν «πρωτεύουσα του θέματος της Σικελία», που περιελάμβανε την Σικελία, το δουκάτο της Καλαβρίας και το Δουκάτο της Νάπολης.
.. Μετά από διαφωνίες μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Συρακουσών το θέμα της Σικελίας ανακήρυξε την ανεξαρτησία του και Ευφήμιος της Μεσσήνης ανακηρύχθηκε νέος αυτοκράτορας της Σικελίας.
Οι Βυζαντινοί κατατρόπωσαν τον Ευφήμιο ο οποίος κατέφυγε στην Αφρική στον Ζιγυαντάτ Αλλάχ Α΄, εμίρη του Καϊρουάν (Τυνησία).

Κατάληψη Συρακουσών από τους Άραβες
Θαλάσσια Πύλη (Porta Marina) της Ορτυγίας, το σημείο της τελευταίας άμυνας των Συρακουσών στους Άραβες.

.. Το έτος 878, μετά από εννέα μήνες πολιορκίας, οι Άραβες με ισχυρό στρατό κατέλαβαν τις Συρακούσες τις οποίες είχαν εγκαταλείψει τα βυζαντινά στρατεύματα, αφήνοντας πίσω τους ένα χάος.
Η αντίσταση της πόλης οδηγήθηκε από έναν ανώνυμο πατρίκιο, ενώ οι Άραβες έκαναν αδιάκοπες επιθέσεις εναντίον των υπερασπιστών, ημέρα και νύχτα. Μετά από αρκετούς μήνες πολιορκίας, οι κάτοικοι είχαν εξαντλήσει τις προμήθειές τους σε έλαιο, φρούτα, τυρί, ψάρια και λαχανικά και αναγκάστηκαν να τρώνε χόρτα, δέρματα ζώων, αλεσμένα οστά αναμειγνύεται με νερό και κατέφευγαν ακόμη και στον κανιβαλισμό τρώγοντας τους νεκρούς τους και τα παιδιά.
.. Μετά την κατάληψη της πόλης, από την βυζαντινή φρουρά μόνο λίγοι Μαρδαΐτες (φυλή από τον Λίβανο αραμαϊκής γλώσσας που ο Ιουστινιανός είχε μεταφέρει στην Πελοπόννησο) μαζί με κάποιους στρατιώτες της φρουράς κατάφεραν να δραπετεύσουν για την Ελλάδα και να φέρουν τα νέα στον ναύαρχο Αδριανό.
.. Οι Άραβες μπαίνοντας στην πόλη σκότωσαν όλους τους επιζήσαντες στρατιώτες υπερασπιστές των Συρακουσών και κατόπιν σφαγίασαν περίπου 5.000 κατοίκους, ενώ το υπόλοιπο του πληθυσμού οδηγήθηκε στην Αφρική και στο Παλέρμο, την πρωτεύουσα της κατακτημένης Σικελίας. Οι Συρακούσες πυρπολήθηκαν και λεηλατήθηκαν επί τρείς μήνες και οι Άραβες μετάφεραν όλον τον χρυσό της στις αραβικές πρωτεύουσες.
.. Οι αιχμάλωτοι Συρακούσιοι, περίπου 8.000, παρέμεινε φυλακισμένοι στο Παλέρμο για αρκετά χρόνια, μέχρι που όλοι ελευθερώθηκαν μετά από πληρωμή λύτρων.
Μετά την ολοσχερή καταστροφή των Συρακουσών οι εναπομείναντες Έλληνες κάτοικοι μετακόμισαν στην Μεσσήνη και στην Καλαβρία όπου υπήρχαν ελληνικές ελληνόγλωσσες κοινότητες.
Η πόλη των Συρακουσών μετά την καταστροφή των Αράβων ακολούθησε την ιστορία της υπόλοιπης Σικελίας.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Αρχιμήδης
Ο θάνατος του Αρχιμήδη, πίνακας του D. Udine, 1815, Rovereto.

.. Ο Αρχιμήδης (287-212 πΧ) είχε ασχοληθεί με την αστρονομία, την φυσική και την μηχανική. Ο τύραννος των Συρακουσών την εποχή εκείνη Ιέρωνας είχε αντιληφθεί την μεγαλοφυΐα του Αρχιμήδη και θέλησε να την εκμεταλλευτεί.
.. Χάρη στη φιλία του με τον Ιέρωνα ο Αρχιμήδης κατόρθωσε να ταξιδέψει στην Αλεξάνδρεια και να γνωριστεί με τον κύκλο των επιστημόνων που είχε δημιουργήσει ο Ευκλείδης. Συνδέθηκε με το Σάμιο μαθηματικό Κόνωνα και τον Ερατοσθένη. Κατά το διάστημα της παραμονής του στην Αλεξάνδρεια ο Αρχιμήδης επινόησε ένα μηχάνημα για την άντληση νερού, το οποίο ονομάστηκε «αιγυπτιακός κοχλίας» και χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα.
.. Έκανε τα πρώτα βήματα για το μαθηματικό υπολογισμό επιφανειών με ακανόνιστο περίγραμμα, μέθοδος που εξελίχθηκε και σήμερα ονομάστηκε σε «ολοκληρωτικός λογισμός», υπολόγισε την προσεγγιστική τιμή του άρρητου αριθμού «π», διατύπωσε το νόμο της Μηχανικής για τους μοχλούς, διατύπωσε την ομώνυμη αρχή για την άνωση του νερού, κατασκεύασε διάφορες μηχανές, τον κοχλία, μία αντλητική μηχανή με την «αρχιμήδειον έλικα» κ.ά.
.. Κάποτε ο Ιέρωνας υποψιαζόμενος ότι ο χρυσοχόος του τον έκλεψε, έδωσε στον Αρχιμήδη το στέμμα του να το ελέγξει. Ο Αρχιμήδης μια ημέρα που μπήκε στο λουτρό του πρόσεξε πως, καθώς ξάπλωνε στο νερό ένιωθε το κορμί του πιο ελαφρύ. Τότε βγήκε από το λουτρό ολόγυμνος στον δρόμο φωνάζοντας: «Εύρηκα! Εύρηκα!» καθώς είχε ανακαλύψει την δύναμη της άνωσης που δέχονται τα σώματα στο νερό.
Ο Αρχιμήδης με τις εφευρέσεις του κατάφερε να κρατήσει τους Ρωμαίους για τρία χρόνια έξω από τα τείχη των Συρακουσών με: το «αρχιτρόνιτο» (πυροβόλο ατμού), «καταπέλτες», «αρπάγες» (μηχανισμοί οι οποίοι ανύψωναν και αναποδογύριζαν τα εχθρικά πλοία) και «κάτοπτρα» με τα οποία έκαιγε τα πλοία των Ρωμαίων.
.. Με την κατάληψη της πόλης ένας Ρωμαίος οπλίτης βρήκε τον Αρχιμήδη στον κήπο του σπιτιού του να χαράζει γεωμετρικά σχήματα πάνω στην άμμο και αγνοώντας ποιόν έχει μπροστά του, τον σκότωσε με το ξίφος του.

Διάσημες προσωπικότητες
Αρχιμήδης, Επίχαρμος, Θεόκριτος, Λυσίας.

Αντίοχος
Ο Αντίοχος του Ξενοφάνη, (Συρακούσαι, 460 – …) ήταν ιστορικός του τέλους του 5ου αι. πΧ, σύγχρονος του Θουκυδίδη. Αν και Δωριεύς ο ίδιος, έγραψε σε ιωνική διάλεκτο την ιστορία της Σικελίας («Σικελικών ιστορία») και της Ιταλίας («Περί Ιταλίας» ή «Ιταλίας οικισμός»), έργα που έχουν χαθεί.
Αρχιμήδης
Ο Αρχιμήδης ο Συρακούσιος (Συρακούσες, 287 – 212 πΧ) ήταν αρχαίος Έλληνας μαθηματικός, μηχανικός, φυσικός, εφευρέτης και αστρονόμος και θεωρείται ένας από τους κορυφαίους επιστήμονες στην κλασική αρχαιότητα. Η παρακαταθήκη του στη φυσική είναι οι βάσεις της υδροστατικής, της στατικής και η εξήγηση της αρχής του μοχλού. Ήταν σχεδιαστής καινοτόμων μηχανών, συμπεριλαμβανομένων των πολιορκητικών μηχανών και των αντλιών με κοχλία.
Αχαιός
Ο Αχαιός ο Συρακούσιος (5ος-4ος αι.) θεατρικός συγγραφέας.
Δάμων
Ο Δάμων (Συρακούσες, 4ο αι. πΧ), ήταν οπαδός του φιλόσοφου Πυθαγόρα. Μαζί με τον φίλο του Φιντία αμφισβήτησαν την τυραννική κυριαρχία του Διονύσιου Β’ και καταδικάστηκαν σε θάνατο.
Διοκλής
Ο Διοκλής, (Συρακούσες, 5ος αι. πΧ – …) ήταν νομοθέτης, τον οποίο θυμούνται οι Συρακούσιοι, οι οποίοι του πρόσφεραν θεϊκές διακρίσεις, για έναν κώδικα νόμων από τον οποίο πήρε το όνομα.
‘Εκφαντος
Ο ‘Εκφαντος ήταν φιλόσοφος της Πυθαγορείου σχολής.
Επίχαρμος
Ο Επίχαρμος (Συρακούσες, 524 – 435 πΧ) ήταν θεατρικός συγγραφέας, φιλόσοφος και ποιητής.
Ευαίνετος
Ο Ευαίνετος (…-354) ήταν χαράκτης νομισμάτων.
Εύμηλος
Ο Εύμηλος (Κορίνθος, 8ος αι. πΧ – Συρακούσες, …) ήταν ποιητής, μέλος της μεγάλης Δωρικής οικογένειας των Βακχιαδών. Ο Εύμηλος το 757 πΧ ακολούθησε τον Αρχία και εγκαταστάθηκε στην νεοσύστατη πόλη των Συρακουσών.
Θεοδωρίδας
Ο Θεοδωρίδας (Συρακούσες, 3ος αι. πΧ) ήταν λυρικός ποιητής και επιγραμματοποιός.
Θεόκριτος
Ο Θεόκριτος (Συρακούσες, 315 – 260 πΧ) ήταν ποιητής, εφευρέτης της βουκολικής ποίησης.
Κίμων
Ο Κίμων (Συρακούσες, 5ος αι. πΧ) ήταν χαράκτης νομισμάτων.
Λυσίας
Ο Λυσίας (Αθήνα, 445 – 380 πΧ) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ρήτορες της αρχαιότητας. Πατέρας του ήταν ο Κέφαλος, επιφανής και πλούσιος Συρακούσιος.
Μενεκράτης
Ο Μενεκράτης (Συρακούσες, 4ος αι. πΧ) ήταν γιατρός.
Μόνιμος
Ο Μόνιμος (Συρακούσες, 399-300) ήταν κυνικός φιλόσοφος
Μόσχος
Ο Μόσχος ο Συρακούσιος (Συρακούσες, 2ος αι. πΧ) ήταν βουκολικός ποιητής και μαθητής του Αλεξανδρινού λόγιου Αρίσταρχου της Σαμοθράκης.
Πολέμαρχος
Ο Πολέμαρχος του Κέφαλου (Συρακούσες, …-404) και αδελφός του ρήτορα Λυσία, ήταν φιλόσοφος.
Ρίνθων
Ο Ρίνθων (Συρακούσες, 323-285) ήταν δραματουργός, δημιούργησε την ιλαροτραγωδία, που το περιεχόμενό της κινείται μεταξύ σοβαρού και γελοίου.
Σώφρων
Σώφρων (Συρακούσες, 5ος αι. πΧ) ήταν θεατρικός συγγραφέας.
Φιντίας
Ο Φιντίας (Συρακούσες, 4ο αι. πΧ), ήταν οπαδός του φιλόσοφου Πυθαγόρα. Μαζί με τον φίλο του Δάμωνα αμφισβήτησαν την τυραννική κυριαρχία του Διονύσιου Β’ και καταδικάστηκαν σε θάνατο.
Φιλήμων
Ο Φιλήμων (Συρακούσες, 361-263) ήταν συγγραφέας, εκπρόσωπος της Νέας Κωμωδίας. Υπήρξε ο σημαντικότερος ποιητής της Νέας Κωμωδίας και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αθήνα, όπου και τιμήθηκε ιδιαίτερα.
Φιλήμων ο νεώτερος
Ο Φιλήμων νεώτερος (Συρακούσες, 3ος αι. πΧ) υιός του Φιλήμονος του Κωμικού, ήταν και αυτός τραγικός ποιητής και δίδαξε δράμα.
Φόρμις
Ο Φόρμις (Συρακούσες, 5ος αι. πΧ) ήταν δραματικός ποιητής.

Πολιτικές προσωπικότητες
Αγαθοκλής, Γέλων Α’, Διονύσιος Α’, Διονύσιος Β’.
Ιέρων Α’, Ιέρων Β’.

Αγαθοκλής
Ο Αγαθοκλής (Συρακούσες, 361 – 289 πΧ) υπήρξε ένας από τους τελευταίους σημαντικούς εκπροσώπους του ελληνικού κόσμου στην Κάτω Ιταλία. Ήταν ο πρώτος από τους τυράννους (317-389 πΧ) που έφεραν τον τίτλο του βασιλέα. Στο θάνατό του όρισε διάδοχό του τον λαό των Συρακουσών, ξεκινώντας μια νέα δημοκρατία.
Απολλοκράτης
Ο Απολλοκράτης του Διονυσίου Β’ (Συρακούσες, 4ος αι. πΧ) υπήρξε τύραννος (347 πΧ), απορρίφθηκε από τον λαό για την σκληρότητα του και εκδιώχθηκε από τον Δίωνα.
Αρχίας
Ο Αρχίας (Κόρινθος, 8ος αι. πΧ) ήταν ο ιδρυτής της ελληνικής αποικίας των Συρακουσών (734 πΧ). Ήταν απόγονος του Ηρακλή, από την Βακχίδα ή την Τεμενίδα.
Γέλων Α’
O Γέλων του Δεινομένη (540 – 478 πΧ), ήταν τύραννος της Γέλας και των Συρακουσών (485-478), ο πρώτος της δυναστείας των Δεινομενιδών. Υπήρξε ένας από τους ισχυρότερους ηγεμόνες των ελληνικών αποικιών της Μεγάλης Ελλάδας με ιδιαίτερη οικονομική και στρατιωτική ισχύ και ανέδειξε την πόλη των Συρακουσών σε υπερδύναμη. Είναι επίσης γνωστός για την μάχη της Ιμέρας (480 πΧ) κατά της Καρχηδόνας. Υπό την κυριαρχία του, η πόλη είχε το μεγαλύτερο στόλο της Μεσογείου και είχε διπλωματικές σχέσεις με τις μεγαλύτερες πόλεις του αρχαίου ελληνικού κόσμου, όπως την Αθήνα και την Σπάρτη.
Γέλων Β’
Ο Γέλων Β’ (Συρακούσες, 266 – 216 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (240-216 πΧ), γιός του Ιέρωνα Β’, κυβέρνησε την πόλη υπό την καθοδήγηση του πατέρα του, την ίδια περίοδο με αυτόν.
Διονύσιος Α’
Ο Διονύσιος Α’ (Πρεσβύτερος) του Ερμοκράτη (Συρακούσες 430 – 367 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (405-367 πΧ). Υπήρξε σκληρός και ευφυής τύραννος, κατακτώντας όχι μόνο σχεδόν ολόκληρη την Σικελία, αλλά και μέρος της Μεγάλης Ελλάδας και ίδρυσε αποικίες στην Αδριατική.
Διονύσιος Β’
Ο Διονύσιος Β΄ο Νεώτερος του Διονύσιου Α’ του Πρεσβύτερου (Συρακούσες, 397 – Κόρινθος, 343 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (367-357 και 347-344 πΧ). Αρχικά εξορίστηκε στους Λοκρούς, αλλά μετά δέκα χρόνια επέστρεψε επανέκτησε τις Συρακούσες και τελικά εξορίστηκε εκ νέου, αυτή τη φορά στην Κόρινθο.
Δίων
Ο Δίων του Ιππαρίνου (Συρακούσες, 408 – 354 πΧ) ήταν μαθητής του Πλάτωνα και τύραννος των Συρακουσών (357-354 πΧ). Εξορίστηκε από τον τύραννο Διονύσιο Β’ και το έτος 357 πΧ επέστρεψε τις Συρακούσες και έγινε κύριος ολόκληρης της πόλης, όμως η αυταρχική του συμπεριφορά και οι οικονομικές του απαιτήσεις σύντομα έκαναν τον λαό να τον εγκαταλείψει και τέλος δολοφονήθηκε.
Επικύδης
Ο Επικύδης (Συρακούσες, … – 212 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (214-212 πΧ), μαζί με τον αδελφό του Ιπποκράτη ανέλαβε την διακυβέρνηση της πόλης κατά την διάρκεια της πολιορκίας του Ρωμαίου στρατηγού Marco Claudio Marcello. Για περισσότερο από δύο χρόνια η πόλη πολιορκήθηκε από τον ρωμαϊκό στρατό και, όταν οι Ρωμαίοι κατόρθωσαν να εισέλθουν, ο Επικύδης και ο Ιπποκράτης, νικημένοι έφυγαν αλλά πέθαναν από λοιμό.
Θρασύβουλος
Ο Θρασύβουλος (Γέλα, 5ος αι. πΧ. – Λοκροί, …) αδελφός του Γέλωνα και του Ιέρωνα, ήταν τύραννος της Γέλας και των Συρακουσών (466-465 πΧ). Πήρε την εξουσία μετά το θάνατο του Ιέρωνα εφαρμόζοντας μια αυταρχική πολιτική στη Γέλα και τις Συρακούσες. Οι Συρακούσιοι επαναστάτησαν και τον εξόρισαν στους Επιζεφύριους Λοκρούς, εγκαθιδρύοντας δημοκρατικό καθεστώς και τερματίζοντας την πρώτη περίοδο τυραννίας της πόλης.
Ιέρων Α’
Ιέρων Α’ (… – 466 πΧ) ήταν τύραννος της Γέλας και των Συρακουσών (478-466 πΧ). Ένας μεγάλος προστάτης των τεχνών και των γραμμάτων, έφερε στην αυλή του μερικούς από τους μεγαλύτερους ποιητές της εποχής (Πίνδαρο, Βακχιλίδη, Αισχύλο). Ανάμεσα στις σπουδαίες μάχες του ήταν η μάχη της Κύμης (Cuma), με την οποία σταμάτησε την κυριαρχία των Ετρούσκων στην Καμπανία.
Ιέρων Β’
Ο Ιέρων (Συρακούσα, 308 – 215 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (270-215 πΧ). Έδωσε νέα μεγαλοπρέπεια στα Συρακούσες και η βασιλεία του ήταν η πιο πολύχρονη από όλες (54 χρόνια). Έκανε ειρήνη με την Ρώμη και υποστήριξε τις εφευρέσεις του Αρχιμήδη, κυρίως για την άμυνα της πόλης.
Ικέτας
Ο Ικέτας (Συρακούσα, … – 3ος αι. πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (288-279 πΧ).
Ιππαρίνος
Ο Ιππαρίνος του Διονυσίου Α’ (Συρακούσες, … – 351 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (353-351 πΧ) αποκατέστησε την κυριαρχία της οικογένειάς του διώχνοντας τον Κάλλιππο, αλλά με την σειρά του ανατράπηκε και δολοφονήθηκε για τη σκληρότητά του.
Ιπποκράτης
Ο Ιπποκράτης (Συρακούσες, … – 212 πΧ) ήταν τύραννος των Συρακουσών (214-212 πΧ), μαζί με τον αδελφό του Επικύδη ανέλαβε την διακυβέρνηση της πόλης κατά την διάρκεια της πολιορκίας του Ρωμαίου στρατηγού Marco Claudio Marcello. Για περισσότερο από δύο χρόνια η πόλη πολιορκήθηκε από τον ρωμαϊκό στρατό και, όταν οι Ρωμαίοι κατόρθωσαν να εισέλθουν, ο Ιπποκράτης και ο Επικύδης, νικημένοι έφυγαν αλλά πέθαναν από λοιμό.
Κάλλιππος
Ο Κάλλιππος (Αθήνα, … – 4ος αι. πΧ) ήταν Αθηναίος στρατηγός και μαθητής του Πλάτωνα, σκότωσε το Δίωνα και έγινε τύραννος των Συρακουσών (354-353 πΧ). Με την σειρά του ανατράπηκε από τον Ιππαρίνο, γιο του Διονυσίου Α’.
Νυσαίος
Ο Νυσαίος του Διονυσίου Α’ ήταν τύραννος των Συρακουσών (351-347 πΧ), εξορίστηκε όταν ο Διονύσιος Β’ ανέλαβε την εξουσία της πόλης.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ

Η πόλη

1Συρακούσες  2Μεγάλο λιμάνι  3Μικρό λιμάνι  4Λατομείο  5Διπλό Αθηναϊκό τείχος  6Δακτύλιος • 7Λάμβδαλο  8Ολοκληρωμένο τείχος  9Αντιστήριξη  10Ολυμπιείο  11. •Πλεμμυριόν  12Φρούριο Ευρύελου  13Βάλτος
Ορτυγία

1Πύλη Ορτυγίας  2Ναός του Απόλλωνος  3Ναός της Αρτέμιδος  4Ναός της Αθηνάς  5Πηγή Αρέθουσας
1. Πύλη Ορτυγίας


Porta Urbica, via XX Settembre
Η Πύλη αυτή ήταν η κύρια είσοδος στο φρούριο της Ορτυγίας, κτισμένη από τον Διονύσιο Α’ (430-367 πΧ), και ήταν μέρος των τειχών που περιέβαλλαν εκτός από την Ορτυγία, όλη την πόλη μέχρι το φρούριο του Ευρύελου.
Αυτό που απομένει σήμερα είναι η βάση των δύο τετράγωνων πύργων, ύψους πάνω από 8 μέτρα, σε κάθε πλευρά της πύλης, από όπου περνούσε ο δρόμος ο οποίος οδηγούσε στον Ναό του Απόλλωνα και στον Ναό της Αθηνάς.

2. Ναός Απόλλωνος


Tempio di Apollo, largo XXV Luglio
Ο ναός χρονολογείται από τις αρχές του 6ου αι. πΧ. και είναι ο αρχαιότερος δωρικός ναός στην Σικελία.
Ο ναός είχε 46 μονολιθικούς κίονες, οι οποίοι μεταφέρθηκαν διά θαλάσσης, και έκαναν την κατασκευή εξαιρετική. Για τον λόγο αυτό ο αρχιτέκτονας στο κορυφαίο σκαλί της ανατολικής πλευράς χάραξε επιγραφή αφιερωμένη στον Απόλλωνα με την οποία γιόρταζε την ολοκλήρωση της κατασκευής αυτού του πρωτοποριακού κτιρίου.
Αρχιτεκτονικά κεραμικά του ναού σώζονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο «Paolo Orsi» των Συρακουσών, ακροκέραμα και κεραμίδια, ίσως από τα πρώτα που παρήχθησαν στην Σικελία.
Ο ναός υπέστη πολλές μετατροπές: έγινε βυζαντινή εκκλησία, ισλαμικό τέμενος, νορμανδική εκκλησία του Σωτήρος (del Salvatore) και τον 16ο αιώνα ενσωματώθηκε στους ισπανικούς στρατώνες και ιδιωτικά κτίρια.

3. Ναός Αρτέμιδος


Artemision, piazza Minerva
Ο Ναός της Αρτέμιδος γνωστός και ως Αρτεμίσιο ή Ιωνικός Ναός, βρίσκεται κάτω από το Μέγαρο της Γερουσίας.
Πρόκειται για έναν ναό ιωνικού ρυθμού ο οποίος χρονολογείται από την περίοδο των Γαμόρων, των απογόνων των πρώτων Ελλήνων αποίκων της Κορίνθου που ήρθαν στις Συρακούσες, και ήταν αφιερωμένος στην θεά Άρτεμη, προστάτιδα των Συρακουσών.
Πρόκειται για ένα σπάνιο δείγμα ναού στην Δύση, με αρχιτεκτονικές ομοιότητες από τους μεγάλους ναούς της Μικράς Ασίας. Ο ναός δεν τελείωσε ποτέ, διότι γύρω στο 500 πΧ, οι Γαμόροι εκδιώχθηκαν από τις Συρακούσες και επιπλέον λόγω της ήττας των Συρακουσών από τον Ιπποκράτη της Γέλας.
Όταν ο Γέλων ήρθε στην εξουσία (485-478), εγκατέλειψε το σχέδιο του Ναού της Άρτεμης προτιμώντας να ξεκινήσει τις εργασίες για την κατασκευή του δωρικού Ναού της Αθηνάς.

4. Ναός της Αθηνάς


Tempio di Athena, via Santa Teresa 13
Ο δωρικός Ναός της Αθηνάς, ανεγέρθηκε τον 5ο αι. πΧ. από τον τύραννο Γέλωνα μετά τη νίκη επί των Καρχηδονίων στην μάχη της Ιμέρας (480).
Μετά την κατάκτηση των Συρακουσών από τους Ρωμαίους, ο κατακτητής πρόξενος Μάρκελλος σεβάστηκε τον ναό, ενώ ο επόμενος Ρωμαίος διοικητής πραίτορας Βέρρες τον καταλήστεψε.
Ο ναός χρησιμοποιήθηκε ως χριστιανική εκκλησία και τα ερείπιά του είναι ενσωματωμένα στους τοίχους του καθεδρικού ναού (Duomo) των Συρακουσών.
Ορισμένες στήλες από τοπικό ασβεστόλιθο και ο στυλοβάτης τους είναι ορατές στην αριστερή πλευρά της χριστιανικής εκκλησίας, ενώ στο εσωτερικό του είναι ορατές 9 στήλες του δεξιού περιστύλιου.
Άλλα υπολείμματα (μαρμάρινα κεραμίδια και ανάγλυφες κεφαλές λιονταριών) φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Paolo Orsi.

5. Πηγή Αρέθουσας


Fonte Aretusa, via XX Settembre
Η γοητεία της πηγής Αρέθουσας με το φρέσκο νερό που έρχεται υπόγεια στο νησί και στη συνέχεια ρίχνει τα νερά της στη θάλασσα, είχε συναρπάσει πολλούς ποιητές και συγγραφείς, όπως τους Πίνδαρο και Μόσχο, διηγήθηκε από τους ιστορικούς Τίμαιο, Παυσανία, Διόδωρο Σικελιώτη και Στράβωνα.
Ο πιο γνωστός μύθος των Συρακουσών είναι αυτός της νύμφης Αρέθουσας.
Η νύμφη, στην συνοδεία της Άρτεμης, έτρεχε ελεύθερη στα δάση της Πελοποννήσου, όταν την είδε ο νέος Αλφειός και την ερωτεύθηκε. Αλλά Αρέθουσα δεν ανταποκρίθηκε στα συναισθήματά του και κουρασμένη από την επιμονή του, ζήτησε τη, βοήθεια της Άρτεμης. Η Θεά τότε την τύλιξε με ένα πυκνό σύννεφο μετατρέποντας την νέα σε μια πηγή στην ακτή της Ορτυγίας.

Αρχαιολογικός χώρος Νεάπολης

6Βωμός του Ιέρωνα Β’  7Γραμμικό Θέατρο  8Θέατρο  9Σπήλαιο Νυμφών  10Οδός των Τάφων  11Λατομείο του Παραδείσου  12Το Αυτί του Διονύσιου  13Σπήλαιο των Σχοινοποιών  14Τάφος του Αρχιμήδη

Ο Αρχαιολογικός Χώρος βρίσκεται στην Νεάπολη, μία από τις πέντε συνοικίες των Συρακουσών. Οι άλλες τέσσερις συνοικίες ήταν οι Ορτυγία, Αρχαδίνη, Τύχη και Επίπολη, εξ ού και το όνομά της Πεντάπολις.

Επάνω από την Νεάπολη υπήρχε ο λόφος Τεμηνίτης και στην Επίπολη οι λόφοι Λάβδαλον, Εξάπυλον και Ευρύελος.

6. Βωμός του Ιέρωνα Β’

Αναπαράσταση του βωμού του Ιέρωνα Β’.
Αναπαράσταση δεξιάς εισόδου του βωμού του Ιέρωνα Β’.

Ara di Ierone II, Parco Archeologico
Ο βωμός κατασκευάστηκε από τον Ιέρωνα Β’ και ήταν αφιερωμένος στον Δία Ελευθέριο, όπου το 466 πΧ εορτάστηκε η απέλαση του τελευταίου τυράννου των Δινομενιδών, του Θρασύβουλου.
Στην εορτή των Ελευθερίων του 466 θυσιάστηκαν 450 ταύροι, το μέγεθος της θυσίας εξηγεί τις διαστάσεις του βωμού.
Από το μνημείο σήμερα διατηρεί η τεράστια βραχώδης βάση μήκους περίπου 198 μ. και πλάτους 22,80 μ.
Στα μπροστινά άκρα του μνημείου υπήρχαν δύο συμμετρικές αντιτιθέμενες ράμπες με πρόσβαση στο κέντρο του βωμού, όπου γινόταν η θυσία των ζώων.
Μπροστά από τις ράμπες υπήρχε μια είσοδος, η βόρεια είσοδος ήταν πλαισιωμένη από δύο άτλαντες των οποίων σήμερα σώζονται τα πόδια.
Τα υλικά της άνω δομής του βωμού αφαιρέθηκαν ολόκληρα τον 16ο αι. για να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή των ισπανικών οχυρώσεων της πόλης.

7. Γραμμικό Θέατρο


Teatro Lineare, Parco Archeologico
Το Γραμμικό Θέατρο της αρχαϊκής εποχής είναι σκαλισμένο στο κάτω μέρος των βράχων του λόφου Τεμενίτη, έχει μήκος 27,50 μέτρα και βάθος 13 μέτρα και 17 σειρές εδωλίων χωρισμένων σε τρεις τομείς με δύο σκάλες.
Τίποτα δεν είναι γνωστό για την ορχήστρα ή τη σκηνή του, λόγω της παρουσίας του σύγχρονου δρόμου ο οποίος έχει καταστρέψει πολλά από τα αρχαία ίχνη εδωλίων.
Το θέατρο περιβάλλετο μια σειρά βραχώδων τοίχων, ειδικά πριν από το δρόμο, που καλύπτοντο πυκνά από ορθογώνιες εσοχές για την λατρεία των ηρωοποιημένων νεκρών.

8. Θέατρο


Teatro Greco, viale Paradiso
Το θέατρο των Συρακουσών, με χωρητικότητα 10.000 θεατών, ήταν το τρίτο μεγαλύτερο σε μέγεθος θέατρο της αρχαιότητας μετά της Μιλήτου και της Μεγαλόπολης, είχε άριστη ακουστική και θεωρείτο αριστούργημα αρχιτεκτονικής στην εποχή του.
Κτίσθηκε τον 5ο αι. πΧ., επί Ιέρωνος Α’ (478-466 πΧ), από τον αρχιτέκτονα Δημοκόπο Μύριλλο, με λάξευση της νότιας πλευράς του λόφου Τεμενίτη.
Το θέατρο λειτούργησε ακατάπαυστα επί χίλια χρόνια.
Στην αρχαιότητα στο θέατρο αυτό ανέβηκαν για πρώτη φορά πολλά έργα των μεγαλυτέρων δραματικών συγγραφέων της εποχής όπως των Επίχαρμου, Ευριπίδη, Αισχύλου κ.ά.
Στους βυζαντινούς χρόνους, με την επικράτηση των χριστιανών, το θέατρο εγκαταλείφθηκε, καταχώθηκε και χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο.

9. Σπήλαιο Νυμφών


Grotta del Ninfeo, Parco Archeologico
Το Σπήλαιο των Νυμφών είναι μια τεχνητή κοιλότητα σκαμμένη στον λόφο Τεμενίτη στον Αρχαιολογικό Χώρο της Νεάπολης.
Το σπήλαιο βρίσκεται στο Ελληνικό Θεάτρου και στην είσοδό του υπήρχαν αγάλματα αφιερωμένα στις Μούσες, τρία εκ των οποίων (του 2ου αι. πΧ) εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο P. Orsi.
Το Νυμφαίο ήταν η έδρα του Μουσείου (ιερό των Μουσών), έδρα της συντεχνίας των καλλιτεχνών, όπου οι Συρακούσιοι ηθοποιοί συγκεντρώνοντο πριν κατεβούν στο θέατρο για να απαγγείλουν τις κωμωδίες και τραγωδίες στο χρόνια του Επίχαρμου και του Αισχύλου.
Δίπλα στον τοίχο της εισόδου υπάρχουν ιερά αφιερώματα της λατρείας των ηρώων (Πίνακες).

10. Οδός των Τάφων


Via dei Sepolcri, Parco Archeologico
Η Οδός των Τάφων είναι ένας δρόμος μήκους 150 μέτρων, με ιερά υπόσκαφα ηρώων στις δύο πλευρές του, που οδηγεί στην κορυφή του λόφου Τεμηνίτη, στο ιερό του Απόλλωνα Τεμενίτη.
Στην ελληνική παράδοση οι ήρωες ήταν άνθρωποι που είχαν διακριθεί στη ζωή και σαν νεκρούς τους άξιζε να «ηρωοποιηθούν», δηλαδή να τιμηθούν και να λατρευτούν.
Μεγάλης αξίας ήταν ένα υπόσκαφο προς το τέλος της Οδού των Τάφων, αφιερωμένο στην λατρεία των Διόσκουρων έφιππων και του Τριπτόλεμου σε άρμα που το έσερναν φίδια.
Τα βαθιά αυλάκια της Οδού των Τάφων είναι από την εποχή της ισπανικής κατοχής καθώς από τον δρόμο αυτό περνούσαν τα κάρα για τους νερόμυλους.

11. Λατομεία


Latomia del Paradiso, Parco Archeologico
Το μεγάλο Λατομείο του Παραδείσου (παράδεισος = κήπος) με μήκος 1,5 χλμ βόρεια της πόλης, στην ελληνική περίοδο έβγαλε περίπου 850.000 μ3 ασβεστολιθικούς ογκόλιθους, που χρησιμοποιήθηκαν για τα μνημεία και κτίρια της αρχαίας πόλης.
Κανονικά οι ογκόλιθοι λαμβάνοντο με επιφανειακή εξόρυξη, αλλά καθώς τα πιο συμπαγή στρώματα – πιο κατάλληλα και πολύτιμα – βρίσκοντο κάτω από την επιφάνεια, έσκαβαν τα τεράστια σπήλαια, με τοίχους που έφταναν και τα 40 μέτρα ύψος, τα οποία υποστηρίζοντο σε λίθινους πυλώνες που μερικοί αναδείχθηκαν από τις ανασκαφές.
Με την πάροδο του χρόνου και λόγω των σεισμών, η οροφή από αυτά τα μεγάλα σπήλαια κατέρρευσε, έτσι σήμερα το Λατομείο φαίνεται ανοικτό.
Μια μικρή τεχνητή σήραγγα συνδέει το Λατομείο του Παραδείσου με το παρακείμενο Λατομείο Intagliatella.

12. Αυτί του Διονύσιου


Orecchio di Dionisio, Parco Archeologico
Το Aυτί του Διονύσιου είναι μια τεχνητή σπηλιά, που βρίσκεται στο αρχαίο λατομείο του Παραδείσου, λαξευμένη στον ασβεστόλιθο. Το σπήλαιο έχει ύψος περίπου 23 μ και πλάτος 5-11 μ, και προχωρεί σε βάθος έως 65 μ, που το κάνει έναν χώρο ακουστικής ενίσχυσης του ήχου.
Σύμφωνα με τον μύθο, η μορφή του σπηλαίου που μοιάζει με αυτί γαϊδάρου έκανε τον ζωγράφο Caravaggio, ο οποίος είχε πάει στην πόλη το 1608, να πει την έκφραση «Αυτί του Διονύσιου».
Χάρη στο σχήμα του, το Αυτί του Διονύσιου έχει ακουστικά χαρακτηριστικά που ενίσχυαν τους ήχους μέχρι και 16 φορές. Κατά μερικούς η παρουσία του σπηλαίου κάτω από το κοίλο του Θεάτρου, βοηθούσε την ακουστική του θεάτρου.

13. Σπήλαιο Σχοινοποιών


Grotta dei Cordari, Parco Archeologico
Ονομάζεται έτσι επειδή εδώ, τον 17ο αιώνα, κάποιοι τεχνίτες επεξεργάζοντο την κάνναβη και έφτιαχναν σχοινιά, εργασία που ευνοείτο από την φυσική υγρασία (η παράδοση εξαφανίστηκε μόλις πριν από λίγες δεκαετίες).
Πρόκειται για το πιο εντυπωσιακό σπήλαιο των Λατομείων του Παραδείσου, με πανέμορφες πολύχρωμες αποχρώσεις. Αυτά τα εφέ εντείνονται περαιτέρω όταν το δάπεδο είναι καλυμμένο με νερά της βροχής ή διήθησης των υπόγειων υδάτων που προέρχονται διαρροές του θόλου.
Σημαντικά και πολύ έντονα είναι τα σημάδια της εξόρυξης των βράχων, στους τοίχους και στο ταβάνι παρατηρείται η διαδοχή των επιπέδων τεμαχισμού των ογκολίθων από το βραχώδες πέτρωμα.

14. Τάφος Αρχιμήδη


Tomba di Archimede, Parco Archeologic
O υποτιθέμενος τάφος του Αρχιμήδη είναι μια τεχνητή σπηλιά σκαλισμένα σε ασβεστόλιθο και βρίσκεται εντός της νεκρόπολης Grotticelle, η οποία με την σειρά της βρίσκεται στο βορειότερο τμήμα του Αρχαιολογικού Χώρου της Νεάπολης.
Η φήμη του στηρίζεται στη λαϊκή παράδοση που τοποθετεί σε αυτήν την κοιλότητα τον τάφο του διάσημου Αρχιμήδη, ο οποίος σκοτώθηκε από έναν Ρωμαίο στρατιώτη κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Συρακουσών το 212 πΧ.
Ο τάφος, που αναγνωρίστηκε ως ο τάφος του Αρχιμήδη, περιέχει μέσα του δύο σειρές από κόγχες για τεφροδόχους, και είναι χτισμένος μεταξύ 1ου αι. πΧ / 1ου αι. μΧ, ή αρκετούς αιώνες μετά το θάνατο του Αρχιμήδη.

Αρχαδίνη, Επίπολις
15. Νεώρια • 16Λατομεία των Καπουτσίνων • 17Διονυσιανά Τείχη • 18Φρούριο Ευρύελου
15. Νεώρια


Arsenale Greco, via dell’Arsenale, Arcadina
Το Νεώριο ήταν μέρος του Μικρού Λιμένα, γνωστό ως Λάκκιος, όπου κατασκεύαζαν και επισκεύαζαν τα πλοία. Τα πλοία τραβιόντουσαν στην ξηρά ώστε να επιδιορθωθούν οι ζημιές στα ύφαλα.
Το Νεώριο κτίστηκε από τον Διονύσιο το έτος 404 πΧ, όταν απέκοψε το νησί της Ορτυγίας από την υπόλοιπη πόλη με έναν τείχος με ψηλούς και πυκνούς πύργους και έχτισε επάνω του ένα φρούριο.
Η σημασία που ο τύραννος έδινε στο Νεώριο ήταν τόσο μεγάλη που έκτισε την κατοικία του δίπλα σε αυτό.
Κατά τη διάρκεια των αιώνων το Νεώριο έγινε ο ναύσταθμος της πόλης. Στον 3ο αι. πΧ κατασκευάστηκε από τον Ιέρωνα Β’, σχεδιασμένο από τον Αρχιμήδη το πλοίο «Συρακουσία» το οποίο ήταν τόσο μεγάλο, ώστε μόνο δύο λιμάνια μπορούσαν να το δεχθούν: το Μεγάλο Λιμάνι των Συρακουσών και το λιμάνι της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου.

16. Λατομεία των Καπουτσίνων


Latomia dei Cappuccini, via Puglia, Arcadina
Το λατομείο των Καπουτσίνων, το μεγαλύτερο από τα λατομεία των Συρακουσών, χρησιμοποιήθηκε από τον 6ο αι. πΧ για να εμπλουτιστεί η πόλη με μνημεία και για τις κατοικίες.
Μετά τη νίκη των Συρακουσών επί των αθηναϊκών στρατευμάτων (έτος 413 πΧ), οι αιχμάλωτοι φυλακίστηκαν και αφέθηκαν να πεθάνουν μέσα στα λατομεία, και σε αυτό των Καπουτσίνων.
Ο Θουκυδίδης γράφει :
«Στα λατομεία η μεταχείριση που επιβλήθηκε από τους Συρακούσιους ήταν πολύ σκληρή…
Και τους ταλαιπωρούσε το μαρτύριο της πείνας και της δίψας, για τους πρώτους οκτώ μήνες οι Συρακούσιοι τους έριχναν μια κούπα νερού και δύο σιταριού την ημέρα ανά κεφαλή».
Στο τέλος του 16ου αιώνα επάνω στα λατομεία χτίστηκε χριστιανικό μοναστήρι, το οποίο και έδωσε το όνομα στα λατομεία.

17. Διονυσιανά Τείχη
Τμήμα Διονυσιανών Τειχών κοντά στο Φρούριο Ευρύελου.
Πύργος τειχών.
Πύλη Σκήας.

Mura dionigiane, Viale Epipoli SP46
Τα Διονυσιανά Τείχη κτίστηκαν από τον Διονύσιο Α’ τα έτη 402-397 πΧ, για να οχυρώσουν το οροπέδιο της Επίπολης, έχοντας με αυτό τον τρόπο μεγαλύτερο έλεγχο της πόλης ακόμη και υπό πολιορκία.

Τα τείχη με μια περίμετρο 21 χλμ, τα πιο μακρά του κλασικού κόσμου, περιέκλειαν εντελώς την αρχαία πόλη των Συρακουσών και έκλειναν στο υψηλότερό τους σημείο στο Φρούριο του Ευρύελου.
Μεταξύ των πυλών του Διονυσιανού Τείχους είναι ευδιάκριτη η Πύλη του Τριπύλου στην βόρεια πλευρά του φρουρίου του Ευρύελου, μια δεύτερη πύλη βρίσκεται στη νότια πλευρά (στην viale Epipoli). Στην περιοχή Ελληνική Σκάλα (Scala Greca) είναι η Πύλη της Σκήας (Porta Scea), ενώ στα βόρεια υπάρχει το Εξάπυλον. Η Εσωτερική Πύλη (Porta Urbica, Via XX Settembre) εξυπηρετούσε την επικοινωνία με το φρούριο της Ορτυγίας.

18. Φρούριο Ευρύελου


Castello di Eurialo, Viale Epipoli SP46
Το φρούριο κτίστηκε από τον Διονύσιο Β’, και βρίσκεται στην περιοχή Επίπολη (Epipoli) 7 χλμ από τις Συρακούσες.
Η όλη κατασκευή είχε πολλά έξυπνη στρατηγικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για να αιφνιδιάσουν τους εχθρούς. Μία δαιδαλώδη σειρά εσωτερικών στοών έδινε την ευκαιρία στα στρατεύματα να μετακινούνται μέσα στο φρούριο χωρίς να γίνονται αντιληπτά από έξω. Επίσης, υπήρχαν πολλά μέρη όπου μπορούσαν να κρυφτούν τα στρατεύματα για ξαφνικές εξορμήσεις καθώς και πολλές τυφλές στοές στην τάφρο.
Το Τρίπυλον είχε κτιστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να περιορίζονται οι μετωπικές επιθέσεις, επίσης δύο διαχωριστικά τοιχώματα περιόριζαν την άμεση θέα της πύλης, καθώς και τις επιθέσεις με κριούς.

Επίπολις
19Ναός Διός • 20Πηγή Κυανή
19. Ναός Διός


Tempio di Giove, Via Tempio di Giove.
Ο Ναός του Ολυμπίου Διός (Ολυμπιείο) κτίστηκε τον 6ο αι. πΧ και μετά τον Ναό του Απόλλωνα είναι ο παλαιότερος ναός των Συρακουσών και ήταν σημείο αναφοράς για τους ναυτικούς που έμπαιναν ή έβγαιναν από το Μεγάλο Λιμάνι.
Tην εποχή του Διονυσίου στον ναό υπήρχε ένα μεγάλο χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία. Το ιερατείο του ναού κατατάσσετο μεταξύ των πρώτων της πόλης και στο ναό φυλάσσοντο οι κατάλογοι απογραφών των πολιτών.
Από τον ναό περνούσε η Ιερά Οδός η οποία οδηγούσε στις σημαντικότερες ιερές περιοχές της πόλης.
Στον χώρο γύρω από τον ναό στρατοπέδευσαν όλοι όσοι πολιόρκησαν την πόλη, Αθηναίοι, Καρχηδόνιοι και Ρωμαίοι με αποτέλεσμα ο ναός να λεηλατηθεί πολλές φορές στην ιστορία του.
Από τον ναό σήμερα απομένουν μόνον δύο κολόνες της νότιας πλευράς του.

20. Πηγή Κυανή


Fonte Ciane, Traversa Testa Pisima
Η πηγή έχει ένα κυκλικό σχήμα, με διαστάσεις περίπου 16 μ. πλάτος, 33 μ. μήκος και 7 μ. βάθος, και βρίσκεται μέσα στο Φυσικό Πάρκο Ciane και Saline.
Από την ροή των υδάτων της πηγής αναβλύζει ο ποταμός Κυανός (Ciane). Γύρω από την πηγή και στις όχθες της υπάρχου φυτά παπύρου (Cyperus papyrus) ύψους αρκετών μέτρων.
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία «όταν ο Άδης απήγαγε την Περσεφόνη, η οποία μαζί με άλλες νύμφες μάζευε λουλούδια στις όχθες της λίμνης Πυργούσσας (Pergusa) κοντά στην Έννα (Enna), η νύμφη Κυανή αντέδρασε πιάνοντας το άρμα του Άδη σε μια απελπισμένη προσπάθεια να τον συγκρατήσει.
Ο Άδης θυμωμένος, την χτύπησε με το σκήπτρο του, μετατρέποντάς την σε μια πηγή με κυανό νερό.
Ο ερωτευμένος με τη νύμφη Κυανή Άναπος, μεταμορφώθηκε σε ποτάμι που ενώνεται με τα νερά της Κυανής».

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ


Γοργόνα, ακρωτηριακό άγαλμα δωρικού ναού, 7ος αι. πΧ.
Διακόσμηση αετώματος του ναού της θεάς Αθηνάς.


Αφροδίτη γνωστή ως Αφροδίτη Landolina, 2ος αι. μΧ, ρωμαϊκό αντίγραφο ελληνιστικού πρωτότυπο του 2ου αι. πΧ, από Νυμφαίο Αρχαδίνης.
Κούρος, 5ος αι. πΧ.


Αττική ερυθρόμορφη άμφορα με Αμαζόνα, αποδίδεται στον Πολύγνωτο, 450-425 πΧ.
Αργυρό δεκάδραχμο με την νύμφη Αρέθουσα περιτριγυρισμένη με δελφίνια, υπογεγραμμένο από τον Ευαίνητο, π. 400 πΧ, Kunsthistorisches Museum, Βιέννη.


Προτομή της Κόρης βρέθηκε στο ναό των δύο θεών στις Συρακούσες, 5ος αι. πΧ.
Κατάληξη υδρορροών κατοικίας.
► Τα άνω ευρήματα βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Paolo Orsi των Συρακουσών, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά.

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ


1.• •Τετράδραχμο, π. 510-485 πΧ. Ο αναβάτης οδηγώντας άρμα κρατώντας τα ινία με τα δύο χέρια / Τετράγωνο σχήμα με αρχαϊκό κεφάλι της Αρέθουσας στο κέντρο.
2.• •Διονύσιος Α’. Δεκάδραχμο αργυρό, υπογεγραμμένο από τον Ευαίνετο, π. 405-400 πΧ. Αναβάτης οδηγεί τέθριππο κρατώντας το κέντρον στο δεξί χέρι και τα ηνία στο αριστερό, επάνω η Νίκη / ΣΥ-ΡA-K-OΣ-IΩN, κεφαλή Αρέθουσας με κρεμαστό σκουλαρίκι και κολιέ, τέσσερα δελφίνια που κολυμπούν γύρω.
3.• •Διονύσιος Α’. Δραχμή, π. 395 πΧ. ΣΟΥΡΑ, κεφαλή της Αθηνάς με κορινθιακό κράνος, στεφάνι ελιάς γύρω / Θαλάσσιο αστέρι ανάμεσα σε δύο δελφίνια.
4.• •Τιμολέων & Γ’ Δημοκρατία. Στατήρας, 344-317 πΧ. Πήγασος / ΣΥΡΑΚΟΣΙΩΝ, κεφαλή της θεάς Αθηνάς με κορινθιακό κράνος.
5.• •Αγαθοκλής. Δραχμή, π. 317-310 πΧ. Κεφαλή του θεού Απόλλωνα / ΣYΡΑΚΟΣΙΩΝ, καλπάζον άρμα, κάτω τρικάνις.
6.• •Γελόν Β’. Λίτα, π. 216-215 πΧ. Κεφαλή με διάδημα του Γέλωνα / ΣΥΡAKΩΣIOI, ΓΕΛΩΝΟΣ, Νίκη που οδηγεί άρμα κρατώντας κέντρον στο δεξί χέρι και τα ηνία στα δύο.

________________________________________________________________________________________________________________

Επιλογές:
Επιστροφή στο Σικελία
________________________________________________________________________________________________________________

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

Rispondi

Inserisci i tuoi dati qui sotto o clicca su un'icona per effettuare l'accesso:

Logo di WordPress.com

Stai commentando usando il tuo account WordPress.com. Chiudi sessione /  Modifica )

Google photo

Stai commentando usando il tuo account Google. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto Twitter

Stai commentando usando il tuo account Twitter. Chiudi sessione /  Modifica )

Foto di Facebook

Stai commentando usando il tuo account Facebook. Chiudi sessione /  Modifica )

Connessione a %s...